علائم بیماری دیابت و یا قند خون بالا و روش جلوگیری از آن

دیابت یک بیماری است که با گسترش زندگی شهرنشینی، شیوع بیشتری یافته است. به طور کلی، دو نوع دیابت وجود دارد که نوع دوم آن به صورت اکتسابی و وابسته به سبک زندگی ایجاد می شود و پیوسته در حال گسترش است. دیابت که در اصطلاح به آن مرض قند نیز گفته می شود، نوعی بیماری است که در آن انسولین در بدن تولید نشده و یا اگر در بدن موجود هست، قابلیت استفاده از آن وجود ندارد. به بیان ساده‌تر زمانی که قند خون موجود در خون شما بیشتر از حد طبیعی باشد، به احتمال زیاد به دیابت مبتلا شده اید. با این مقاله از سایت بهار زندگی همراه باشید تا در رابزه با علائم بیماری دیابت و یا قند خون بالا و روش جلوگیری از آن بیشتر بدانید…

انسولین چیست؟

انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده (پانکراس) در بدن تولید می شود، این هورمون، قند را از خون گرفته و آن را وارد سلول ها می کند تا به عنوان انرژی استفاده شود. در حقیقت میزان انسولین در بدن مبتلایان به دیابت کم است، یا به دلایل گوناگون تاثیر کافی را ندارد؛ بنابراین مقدار قند خون این افراد بدون این که از انسولین موجود در خون استفاده شود، بالا می رود. برای آشنایی بیشتر با این بیماری و درمان و روش های جلوگیری از آن، با ما در سایت بهار زندگی همراه باشید.

اصلی ترین علائم تشخیص اولیه بیماری قند خون بالا

علائم اولیه افزایش قند خون عبارت است از تشنگی، گرسنگی، تکرر ادرار، کاهش وزن، احساس خستگی زیاد، خشکی دهان، عفونت های مکرر، زخم هایی که دیر خوب می شوند و وجود کتون در ادرار.

قند خون (گلوکز) چیست و چگونه باعث بیماری می گردد؟

قند خون یا همان گلوکز، در خوراکی هایی که در طول روز مصرف می کنیم موجود است و برای انجام فعالیت های حیاتی اندام های بدن ضروری می باشد. این قندها تجزیه شده و وارد جریان خون می شود. این ماده مغذی عمل سوخت رسانی به سلول ها را به منظور تولید انرژی لازم برای حیات انجام می دهد. اما اگر به موقع از خون خارج و جذب سلولها نشود، زمینه ساز بیماری دیابت و مشکلات جدی خواهد شد.

انواع دیابت و تفاوت آنها با یکدیگر

دو نوع دیابت وجود دارد. یکی دیابت مزمن و طولانی مدت که خود، در دو نوع دیابت نوع یک و دیابت نوع دو شناخته شده است. نوع دیگری از دیابت وجود دارد که مقطعی است و غالبا در دوران بارداری رخ می دهد و اکثرا بعد از زایمان رفع می شود. دیابت بارداری با رعایت یک رژیم متعادل به خوبی قابل کنترل است و در صورت عدم کنترل، فرد با خطر سقط جنین و ابتلا به دیابت نوع 2 در آینده نیز مواجه خواهد بود.

پیش دیابت

در این مرحله شخص هنوز به هیچ یک از انواع دیابت مبتلا نشده است ولی مستعد ابتلا به آنها می باشد.

این حالت اغلب در افرادی دیده می شود که والدین آنها سابقه این بیماری را داشته اند. همچنین در خانواده هایی که سبک زندگی آنها ناسالم می باشد امکان بروز این بیماری است. قند خون در این افراد افزایش می یابد ولی به قدری نیست که بتوان گفت فرد بیمار است. بنابراین این افراد بایستی مراقبت های لازم را به عمل آورند تا در آینده به این بیماری مبتلا نشوند.

با اصلاح سبک زندگی و رعایت رژیم غذایی سالم می توانید به راحتی این بیماری را کنترل نمایید. برای این کار بهتر است موارد زیر را رعایت کنید:

1.کنترل وزن و کمک به لاغری و تناسب اندام

2.انجام تمرینات ورزشی حداقل 20 دقیقه در روز

3.استفاده از متفورمین به ویژه برای خانم های مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک، بیماران قلبی، افرادی که پیش دیابت در حال پیشرفت دارند و بیماران مبتلا به کبد چرب

4.داروها یی که سطح کلسترول خون را کنترل می نمایند نظیر استاتین ها

5.داروهای کنترل کننده فشار خون بالا

6.استفاده از آسپرین در دوزهای پائین

2. دیابت نوع 1

در دیابت نوع 1 که به آن دیابت وابسته به انسولین نیز گفته می شود، دارای علت ژنتیکی و محیطی می باشد و علت شروع آن هنوز مشخص نشده است. در واقع شیوع این بیماری به سن خاصی ارتباط ندارد، ولی معمولا در کودکان و جوانان شلیع تر است. در بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 انسولین به مقدار کمی تولید می شود و این افراد به تزریق روزانه انسولین نیاز پیدا خواهند کرد. برخی از عواملی که دیابت نوع 1 به آن وابسته است عبارتند از:

1. سبک زندگی
2. فاکتورهای محیطی
3. ارث و سابقه خانوادگی
4. بیماری های غدد و لوزالمعده
5. بیماری های خود ایمنی و وجود پروتئین ها و آنتی بادی ها در بدن
6. محل زندگی

روش های درمان این نوع دیابت عبارت است از: تزریق انسولین، استفاده از پمپ انسولین، چک کردن قند خون و شمارش کربو هیدرات.

3. دیابت نوع 2

دیابت نوع 2 اغلب در بزرگسالان شایع است. اما امروزه به علت زندگی های کم تحرک، محیط های کوچک، استفاده از غذاهای پرچرب، فست فودها و غذاهای فرآوری شده و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان، شاهد بروز این بیماری در سنین پایین‌تر هستیم. اصلی ترین دلایل و عوامل ابتلا به دیابت نوع 2 عبارت است از:

1. افزایش سن
2. افزایش وزن و چاقی
3. سندروم تخمدان پلی کیستیک
4. سابقه ابتلا به دیابت بارداری
5. ارث و سابقه خانوادگی
6. سطح بالای کلسترول بد و تری گلیسرید
7. فشار خون بالای مزمن

تقریبا 90 درصد از موارد ابتلا به دیابت نوع 2 است و در این حالت، بدن بیمار علیرغم تولید انسولین به میزان کافی، قادر استفاده از آن نیست. در نتیجه نمی تواند سطح قند خون را کنترل نماید. برای درمان دیابت نوع  2، لازم است افراد، سبک زندگی خود را تغییر دهند و از یک رژیم غذایی سالم پیروی نمایند و همچنین از داروهای خوراکی نیز استفاده کنند.

4. قند خون بالا در دوران بارداری

در این دوران به دلیل ترشح برخی هورمون ها سطح قند خون افزایش می یابد که در اکثر موارد پس از زایمان این علائم به طور کل از بین می رود. این بیماری بیشتر در خانم های بارداری که دارای شرایط زیر هستند رخ می دهد:

1. افرادی که سابقه خانوادگی دیابت دارند.
2. خانم های بالای 25 سال
3. اضافه وزن پیش از حاملگی

مواد غذایی که دیابتی ها باید مصرف کنند

بسیاری از مواد غذایی هستند که باعث بالا رفتن قند خون می شوند، بنابراین برای پیشگیری یا کنترل قند خون باید این مواد نا سالم را از رژیم غذایی خود حذف و یا کاهش داد. یکی از اصلی ترین اقداماتی که برای کنترل دیابت می توانید انجام دهید، خوردن 3 وعده غذا به صورت منظم است.

باید در این سه وعده غذاهای سالم و تازه و کربو هیدرات هایی نظیر میوه و سبزیجات استفاده شود. مصرف غلات کامل و پنیر و لبنیات با چربی کم توصیه می شود. مصرف ماهی ها به ویژه ماهی سالمون، حداقل 2 بار در هفته بسیار مفید است. مغزها و دانه هایی که چربی خوب دارند مثل آجیل  و روغن زیتون نیز برای دیابتی ها توصیه شده است.

مواد غذایی که دیابتی ها نباید مصرف کنند

1. برنج بدون سبوس
2. نان سفید
3. سیب زمینی سرخ شده و چیپس
4. نشاسته ها
5. خوراکی های دارای شکر زیاد مثل مربا، کمپوت، پاستیل، شیرینی و آبمیوه
6. میوه های خشک
7. گوشت های سرخ شده و چرب
8. فرآورده های لبنی چرب مثل خامه، بستنی، کره و پنیرهای چرب
9. غذاهای فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس
10. قهوه های شیرین
11. نوشیدنی های شیرین گاز دار مثل نوشابه

عوارض خطرناکی که دیابتی ها را تهدید می کند

برخی از عوارض و حالت هایی که یک فرد دیابتی را به خطر می اندازد عبارت است از:

کمای دیابتی

یکی از خطرناک‌ترین عوارض دیابت، ابتلا به کمای دیابتی می باشد. در این حالت فرد همانند کمای معمولی، هوشیاری خود را به علت افزایش زیاد قند خون و یا کاهش ناگهانی آن، از دست می دهد. این عارضه بسیار خطرناک است و در صورت عدم رسیدگی منجر به مرگ می شود.

زخم پای دیابتی

یکی از آشناترین عوارض مربوط به ابتلا به قند خون بالا، بیماری زخم پای دیابتی است که به دنبال آن به اعصاب پای فرد آسیب وارد می شود. زخم های جزئی و حتی تاول هایی که در پای فرد ایجاد می شود باید به درستی و سریع درمان گردد، در غیر این صورت به عفونت های خطرناکی مبدل می گردند و منجر به قطع انگشتان و یا حتی پا می گردد.

مشکلات ریوی

بیماری نفروپاتی که نوعی آسیب جدی به کلیه ها است می تواند بر اثر قند خون بالا رخ دهد. با افزایش سطح قند در خون، به رگ های خونی کوچکی که در کلیه ها وجود دارد و وظیفه تصفیه خون را بر عهده دارند، آسیب وارد می شود و فرد را مبتلا به نارسایی کلیه می گرداند.

مشکلات بهداشت دهان و لثه ها

 در افرادی که بهداشت دهان و دندان خود را رعایت نمی کنند بیشتر است، زیرا این افراد به دلیل ابتلا به دیابت، سیستم ایمنی ضعیف تری نسبت به بقیه افراد دارند. با کوچکترین مشکل یا زخم در لثه ها ممکن است با عفونت ها و بیماری های مشابه مواجه شوند که به راحتی قابل درمان نیست.

مشاهده کتون زیاد در ادرار

در مواقعی که سلول های بدن فرد گرسنه باشند، برای تامین انرژی به تجزیه چربی ها اقدام می کنند. این عمل اسیدهای سمی تحت عنوان کتون را تولید می کنند که می تواند علائمی نظیر ضعف، کاهش اشتها، تب و درد معده و در مواردی استفراغ را به دنبال داشته باشد. با دارا بودن این علائم باید به افزایش سطح کتون در ادرار افراد مشکوک شد و آن را بررسی کرد.

دردهای نوروپاتی

بالا رفتن سطح قند خون می تواند به دیواره رگ های خونی و مویرگ ها آسیب وارد کند. این مویرگ ها مسئول تغذیه سلول های عصبی در بدن هستند. با آسیب به آنها، اعصاب بدن فرد به ویژه در ناحیه پاها تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و عوارضی مانند سوزن سوزن شدن پاها، تیر کشیدن، درد یا سوزش در انگشتان دست ها و پاها را نمایان می سازد. در موارد حادتر و به دنبال عدم درمان مناسب، ممکن است بر روی سیستم گوارشی تاثیر گذاشته و موجب بروز تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست و یا حتی اختلالات نعوظ در مردان شود.

هیپوگلیسمی حاد

در صورتی که قند خون از 600 میلی گرم در هر دسی لیتر خون فراتر رود، با علائمی مانند تشنگی بیش از حد و خشکی دهان، خواب آلودگی، سر درگمی، تب، ضعف بینایی و حتی توهم، خود را نشان می دهد. با مشاهده این علائم سریع به پزشک مراجعه نمایید.

بیماری های قلبی و عروقی

افزایش سطح قند خون می تواند ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را منجر شود. به‌خصوص بیماری عروق کرونر که با درد قفسه سینه همراه است. سکته های قلبی و تنگی شریان ها و یا سکته های مغزی نیز می توانند با افزایش شدید قند خون اتفاق بیفتند.

آسیب به بینایی

بیماری چشمی رتینوپاتی دیابتی که ممکن است منجر به کوری فرد گردد در اثر آسیب به عروق شبکیه چشم اتفاق می افتد. افزایش قند خون می تواند خطر بیماری های چشمی دیگر مانند گلوکوم یا حتی آب مروارید را نیز افزایش می دهد.

آسیب به شنوایی

در افراد مبتلا به دیابت، بیماری های شنوایی و ضعف در شنوایی متداول است.

آسیب به پوست

بیماری های پوستی مرتبط به انواع عفونت های باکتریایی و قارچی از شایع ترین نوع عوارض ابتلا به بیماری قند خون بالا هستند. تاخیر در ترمیم زخم ها می تواند موجب تشدید مشکلات پوستی در افراد دیابتی شود.

افسردگی و زوال عقل

افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بیشتر مستعد بیماری هایی نظیر افسردگی و آلزایمر هستند. با افزایش میزان قند خون در بدن خطر ابتلا به آلزایمر نیز افزایش می یابد.

چگونه از بروز دیابت و یا قند خون بالا جلوگیری کنیم؟

با توجه به عوارض خطرناک و فراوانی که این بیماری دارد، مطمئنا پیشگیری بهتر از درمان است. برای پیشگیری از ابتلا به انواع دیابت، راهکارهای موثری وجود دارد. البته دیابت نوع 1 قابل پیشگیری نیست، زیرا دارای عامل وراثتی است. ولی در مورد انواع دیگر دیابت، سبک زندگی سالم می تواند بسیار مفید و مؤثر باشد. برای پیشگیری از این بیماری می توانید کارهای زیر را انجام دهید:

1.مصرف غذاهای سالم با چربی و کالری کم و فیبر بالا

2.استفاده از یک رژیم غذایی سرشار از غلات تصفیه نشده، مانند نان با سبوس یا برنج قهوه ای، میوه ها و سبزیجات

3.ورزش و تمرینات بدنی حداقل 20 الی 30 دقیقه در روز مثل پیاده‌روی تند یا دوچرخه سواری

4.کاهش وزن و ممانعت از چاقی

برای مطالعه بیشتر:

علائم فشار خون بالا و 16 تاثیر خطرناک آن بر بدن